Wiskoza – co to za materiał i jakie ma właściwości?

Wiskoza to materiał sztuczny wytwarzany z naturalnej celulozy drzewnej – najczęściej z sosny, świerka lub buka. Jest przewiewna, higroskopijna, miękka i przyjemnie chłodna w dotyku, dlatego chętnie wykorzystuje się ją w koszulach, sukienkach oraz podszewkach. Jednocześnie dość łatwo się gniecie, a w czystej postaci nie rozciąga się. Więcej o jej właściwościach i zasadach pielęgnacji przeczytasz w dalszej części artykułu.

Co to jest wiskoza i jak powstaje?

Ten materiał bywa nazywany sztucznym jedwabiem, ponieważ po obróbce zyskuje miękkość, delikatny połysk i lejącą strukturę. Choć powstaje z roślinnej celulozy drzewnej, przechodzi wieloetapową obróbkę chemiczną. Najpierw drewno zostaje rozdrobnione, a następnie łączy się z ługiem sodowym i dwusiarczanem węgla. W efekcie powstaje sól sodowa ksantogenianu celulozy, którą moczy się w wodnym roztworze zasady sodowej, a później przetłacza przez dysze przędzalnicze do kąpieli chemicznej. W jednym z wariantów procesu gotowa ciecz trafia do kwasu siarkowego i tam tężeje w nitki.

Skąd pochodzą surowce do produkcji?

Bazą dla tego materiału są włókna celulozowe, a pulpa drzewna pozyskiwana jest głównie z drzew iglastych. W praktyce celuloza może pochodzić z sosny, świerka, buka, bambusa lub eukaliptusa. Włókno bambusowe wyróżnia się dodatkowo właściwościami antybakteryjnymi i przeciwgrzybicznymi, dlatego trafia do pościeli oraz ręczników. Dzięki takiemu pochodzeniu surowiec jest odnawialny, choć sam proces technologiczny ma już charakter chemiczny.

Czym różnią się włókna sztuczne od syntetycznych?

Warto podkreślić, że włókna sztuczne i syntetyczne to nie to samo. Wiskoza należy do tej pierwszej grupy, bo tworzy się ją z przetworzonych surowców roślinnych. Tymczasem poliester czy poliamid powstają z polimerów wytwarzanych w laboratorium. Ta różnica wpływa na przewiewność i sposób użytkowania – naturalna baza celulozowa sprawia, że materiał może przypominać bawełnę, len lub jedwab przy jednoczesnym sztucznym charakterze produkcji.

Jakie właściwości ma ten materiał?

Materiał wiskozowy jest ceniony przede wszystkim za przewiewność i higroskopijność. Dobrze pochłania wilgoć z powierzchni skóry i szybko ją odparowuje, dlatego sprawdza się latem oraz w eleganckiej odzieży noszonej blisko ciała. W porównaniu z bawełną bywa lżejszy i gładszy w dotyku, a przy tym nie przykleja się do spoconej skóry i słabiej się elektryzuje niż wiele tworzyw syntetycznych. To właśnie dlatego bywa opisywany jako chłodny.

Kolejna zaleta to hipoalergiczność. Włókno powstałe z naturalnej celulozy rzadziej podrażnia skórę niż szorstka wełna, więc trafia do bielizny, podszewek i ubrań dla dzieci. Do mocnych stron trzeba też dopisać łatwość barwienia oraz piękne drapowanie. Intensywne kolory utrzymują się na nim dobrze, a tkanina może być błyszcząca lub matowa, cienka albo grubsza jak dzianina. Wszystko zależy od splotu i dalszych domieszek.

Do słabszych stron zalicza się skłonność do gniecenia i mniejszą wytrzymałość mokrego włókna. Suchy materiał ma wysoką wytrzymałość, ale po namoczeniu staje się delikatny i podatny na uszkodzenia. To dlatego pielęgnacja wymaga krótkich cykli prania oraz ostrożnego obchodzenia się z odzieżą zaraz po wyjęciu z wody. Poniższe zestawienie pokazuje różnice na tle innych popularnych surowców:

Czy wiskoza się rozciąga i gniecie?

Pytanie o rozciągliwość powraca często, bo czysta postać tego materiału zachowuje się inaczej niż popularne dzianiny z domieszkami. Nierozciągliwość dotyczy przede wszystkim tkaniny – po pociągnięciu nie wraca ona tak jak elastan. Z kolei dzianina wiskozowa, dzięki innemu splotowi, potrafi się delikatnie poddawać i odzyskiwać formę. Wiele więc zależy od konstrukcji materiału oraz dodatków w składzie.

Czysta postać tego materiału nie ma właściwości elastycznych – jeśli zależy Ci na rozciągliwym ubraniu, szukaj składu z dodatkiem elastanu albo wybierz wiskozową dzianinę.

Czysta wiskoza a dodatki elastanu

W czystej formie włókno nie jest rozciągliwe. Dodatek elastanu sprawia, że ubranie zyskuje sprężystość i lepiej dopasowuje się do sylwetki. Z kolei poliamid lub poliester mogą zmniejszyć gniecenie i zwiększyć odporność na odkształcenia. Przy zakupie spodni, garniturów czy dopasowanych sukienek warto więc sprawdzić metkę i zwrócić uwagę na udział włókien elastycznych.

Tkanina czy dzianina wiskozowa?

Różnica wynika ze sposobu splotu nitek. Tkanina wiskozowa jest mniej rozciągliwa, chłodna i lejąca, natomiast dzianina bywa grubsza, cieplejsza i delikatnie elastyczna. Dzianiny oraz dżersej rzadziej się gniotą, choć nadal wymagają delikatnego prania. Na upały lepiej sprawdza się cienka tkanina, a do swetrów i bluzek – sprężysta dzianina.

Do czego wykorzystuje się włókno wiskozowe?

Zakres zastosowań jest szeroki, a materiał ten pojawia się zarówno w modzie damskiej, jak i męskiej. Projektanci cenią go za miękki chwyt, lejące drapowanie i zdolność do przyjmowania intensywnych barw. W marynarkach i garniturach często stanowi podszewkę, bo dobrze chłonie wilgoć i nie ociera skóry. Do najczęściej szytych wyrobów należą:

• koszule i T-shirty,
• sukienki, bluzki i spódnice,
• spodnie oraz marynarki,
• podszewki i bielizna,
• pościel, poszewki i ręczniki.

Tekstylia domowe i inne wyroby

Obok ubrań powstają z niego pościel, poszewki, narzuty, obrusy, zasłony i dywaniki. Pościel z wiskozy bambusowej bywa chłodna w dotyku, antyalergiczna i nie sprzyja gromadzeniu się roztoczy. W ręcznikach kąpielowych doceniane są właściwości antybakteryjne oraz przeciwgrzybiczne. W wielu wyrobach można spotkać certyfikat Oeko-Tex, który potwierdza bezpieczeństwo tekstyliów w kontakcie ze skórą.

Jak dbać o ubrania z wiskozy?

Pielęgnacja tego surowca wymaga nieco więcej uwagi niż w przypadku bawełny, ale nie jest skomplikowana. Najważniejsze to unikać wysokich temperatur oraz gwałtownego wyżymania, bo mokre włókna bywają podatne na rozciąganie. Ubrania zachowają fason, jeśli będziesz przestrzegać kilku zasad:

1. pierz w temperaturze 30–40°C,
2. nie namaczaj odzieży przez długi czas,
3. delikatnie odsącz wodę bez silnego wykręcania,
4. susz na płasko z dala od kaloryfera i ostrego słońca.

Pranie i temperatura

Bezpieczne pranie tego materiału to 30–40°C. W zbyt gorącej wodzie włókna mogą się skurczyć, a w bardzo zimnej – czasem się rozciągnąć. Do prania najlepiej wybierać płyn do tkanin delikatnych i program o krótkim cyklu. Jeśli korzystasz z pralki, ustaw niską prędkość wirowania albo wybierz tryb do odzieży delikatnej.

Suszenie i przechowywanie

Po praniu nie wykręcaj tkaniny na siłę. Odzież rozłóż na płasko na suszarce, żeby uniknąć wyciągnięcia ramion, dekoltu lub nogawek. Suszenie na kaloryferze albo w pełnym słońcu nie jest wskazane. Do przechowywania lekkich sukienek i marynarek lepiej użyć wieszaków, a swetry oraz dzianiny układać płasko na półce.

Prasowanie i parownica

Materiał prasuje się na lewej stronie, najlepiej przez cienką tkaninę ochronną. Maksymalna temperatura żelazka to 90–100°C. Parownica sprawdza się bardzo dobrze, bo wygładza zagniecenia bez bezpośredniego nacisku na delikatne włókna. Jeśli w składzie jest domieszka poliestru, tkanina zwykle mniej się gniecie i szybciej wraca do formy.

Materiał wiskozowy pierz w temperaturze 30–40°C, nie wykręcaj go na siłę i susz na płasko – to najprostszy sposób na uniknięcie deformacji.