Satyna – co to za materiał i jakie ma właściwości?

Satyna to nie konkretny materiał, lecz rodzaj tkaniny o splocie atłasowym wątkowym, w którym jedna strona jest błyszcząca, a druga matowa. Dzięki temu jest miękka, elastyczna i efektownie się układa. W artykule wyjaśniamy, skąd pochodzi ta tkanina, jakie ma właściwości i jak o nią dbać.

Skąd pochodzi satyna i jak powstał ten splot?

Historia satyny sięga średniowiecznych Chin, a dokładniej miasta portowego Quanzhou. W języku arabskim miejscowość ta nosiła nazwę Zaiton i od niej właśnie wywodzi się współczesne określenie tkaniny. Do polszczyzny słowo satyna trafiło za pośrednictwem francuskiego satin.

Technika tkania tkanin satynowych rozprzestrzeniała się wzdłuż Jedwabnego Szlaku. Włochy jako pierwszy kraj zachodni rozpoczęły produkcję satyny już w XII wieku, a w XIV stuleciu materiał ten zdobył popularność w całej Europie. Co ciekawe, większość mebli w Pałacu Wersalskim otrzymała wówczas obicia właśnie z tego tworzywa.

Nazwa satyna pochodzi od arabskiej nazwy chińskiego miasta Quanzhou – Zaiton, a do polszczyzny trafiła za pośrednictwem francuskiego słowa satin.

Czym charakteryzuje się satyna i jakie ma właściwości?

Satyna jest jednym z trzech głównych splotów tekstylnych – obok splotu płóciennego i skośnego. W splocie atłasowym wątkowym osnowa przykrywa wątek, przez co jedna strona materiału zyskuje delikatny połysk, a druga pozostaje matowa. To właśnie ta cecha odróżnia satynę od wielu innych tkanin.

Materiał satynowy wyróżnia się przede wszystkim gładkością, miękkim układem oraz elastycznością. Dzięki koncentracji włókien i specyficznej organizacji nici osnowy oraz wątku tkanina pięknie się układa, tworząc lejące fale. Nie gniecie się też tak łatwo jak klasyczna bawełna, a im grubsza jest satyna, tym mniejszą ma skłonność do zagnieceń.

Do najważniejszych właściwości satyny należą:

• gładka, śliska powierzchnia z jednej strony,
• subtelny, elegancki połysk,
• miękkość i delikatność w dotyku,
• dobra elastyczność i odporność na odkształcenia,
• przewiewność w wersji bawełnianej i jedwabnej,
• właściwości hipoalergiczne,
• trwałość i wytrzymałość na uszkodzenia mechaniczne.

Satyna ma również wady. Łatwo się zaciąga, ponieważ nici w splocie atłasowym mogą zostać zaczepione o ostre przedmioty, pozostawiając nieestetyczne ślady. Drugą wadą jest trudność w szyciu – miękki i śliski materiał wymaga wprawy, więc błędy krawieckie są na nim bardzo widoczne.

W porównaniu z bawełną satyna jest bardziej elegancka i mniej podatna na gniecenie. Bawełna natomiast lepiej chłonie wilgoć, jest tańsza i odporniejsza na wysokie temperatury prania oraz prasowania. Obie tkaniny mają jednak swoje miejsce w garderobie i tekstyliach domowych.

Jakie są rodzaje satyny i czym się różnią?

Satyna nie jest jednym tworzywem, dlatego jej właściwości zależą od użytych włókien. W zależności od surowca wyróżniamy między innymi satynę bawełnianą, jedwabną i poliestrową. Każda z nich sprawdza się w innych zastosowaniach.

Satyna bawełniana a bawełna satynowa

Często mylone są dwa pojęcia: satyna bawełniana i bawełna satynowa. Satyna bawełniana powstaje z przewagą bawełny lub wyłącznie z bawełny, ale może zawierać dodatek poliestru, który zwiększa trwałość i ogranicza gniecenie. Jedna strona tkaniny ma subtelny połysk i jest śliska, druga pozostaje matowa.

Bawełna satynowa jest z kolei wykonana w całości z włókien bawełny. Wykorzystuje się w niej nieco inny splot, tworzący wyczuwalną delikatną kratkę. Materiał ten jest bardziej matowy niż satyna bawełniana, ale za to w pełni naturalny, hipoalergiczny i dobrze przepuszczający powietrze. Poniższa tabela podsumowuje różnice.

Inne popularne odmiany satyny

Poza wymienionymi powyżej rodzajami istnieje kilka mniej znanych odmian tkaniny satynowej. Różnią się one wagą, fakturą i przeznaczeniem:

• antyczna satyna – cięższa, często z wzorami żakardowymi,
• baronet – gęsty splot o wysokim połysku,
• charmeuse – lekka i lejąca, popularna w bieliźnie,
• krepa satynowa – łączy połysk z delikatną fakturą krepiny,
• księżna – gruba, sztywna satyna na suknie wieczorowe,
• polisatyna – wykonana z poliestru, tania i wytrzymała.

Jak prać i pielęgnować tkaniny satynowe?

Pielęgnacja satyny zależy od składu włókien. Satyny poliestrowe i bawełniane można prać w domu, natomiast satynę jedwabną zaleca się oddawać do czyszczenia chemicznego. Pranie w pralce jest dopuszczalne tylko w programie delikatnym, w letniej wodzie o temperaturze nieprzekraczającej 40–60°C.

Aby zachować piękny wygląd materiału, postępuj według poniższych zasad:

1. Pierwszeństwo ma pranie ręczne lub program delikatny w zimnej wodzie.
2. Używaj łagodnego detergentu bez wybielaczy i zmiękczaczy.
3. Nie wyżymaj satyny, ponieważ łatwo traci kształt.
4. Nie wkładaj jej do suszarki bębnowej.
5. Suszenie przeprowadzaj na płasko, na czystym ręczniku.
6. Unikaj bezpośredniego nasłonecznienia, które może powodować blaknięcie.

Prasowanie satyny powinno odbywać się na lewej stronie materiału. Żelazko ustaw na średnio gorącą temperaturę, a w przypadku satyny z włókna octanowego – na letnią. Ważna zasada: nie krop satyny wodą podczas prasowania, bo mogą powstać plamy.

Satynę jedwabną czyść wyłącznie chemicznie, natomiast satyny bawełniane i poliestrowe można prać w domu w delikatnym programie.

Do czego wykorzystuje się satynę?

Satyna znajduje zastosowanie głównie w odzieży damskiej, szczególnie w sukienkach, bluzkach i spódnicach. Ze względu na lejący się charakter i przyjemne uczucie chłodu sprawdza się latem, dlatego chętnie szyje się z niej lekkie kreacje wieczorowe, bieliznę oraz piżamy.

Materiał satynowy jest też popularny w tekstyliach domowych. Ekskluzywna pościel, poszewki dekoracyjne, prześcieradła z gumką czy narzuty z satyny dodają wnętrzu luksusowego charakteru. Satyna bawełniana bywa wybierana na pościel letnią, ponieważ daje uczucie chłodu podczas upałów.

Z satyny produkuje się również dodatki, takie jak apaszki, krawaty, elementy dekoracyjne, a nawet biżuterię tekstylną. W modzie dobrze łączy się z dzianiną, jeansem, wełnianą marynarką czy kaszmirowym kardiganem, co pozwala tworzyć stylizacje od codziennych po wieczorowe.